Regio Zagreb

Regio Zagreb

De wieg van de Kroatische fietsgeschiedenis en een stedelijke fietsoase

In Zagreb is het wat betreft fietsen allemaal ergens aan het eind van de 19de eeuw begonnen. Al in 1867 bracht een koopman uit Zagreb, Ladislav Belus, iets mee van de Wereldtentoonstelling wat toentertijd een Parijse sensatie was: de tweewieler Michaux. Daarmee ging de deur open voor de eerste fietsen in de wijdere omgeving van Zagreb en Midden-Kroatië. En zo kwam het dat er in het begin van de jaren tachtig van de 19de eeuw al werd “gewield” in Zagreb, maar ook in Karlovac, Jastrebarsko, Samobor, Varaždin en Koprivnica.

 

In Zagreb werd in juni 1885 ook de Eerste Kroatische Wielervereniging opgericht en die datum wordt ook genomen als begindatum van de wielersport in Zagreb en Kroatië. In hetzelfde jaar publiceerde de net opgerichte vereniging het boekje Regels - Rijvoorschriften en direct het jaar daarop organiseerde de vereniging een race voor lage en hoge fietsen (de zogenaamde vélocipède) rondom het Zrinjevac-plein ten behoeve van het fonds voor de bouw van het Kroatisch nationaal theater.

 

Omdat het aantal fietsen in Zagreb steeds verder groeide, begon de ondernemende Zagrebse slotenmaker Ivan Dirnbacher al in 1890 zijn slotenmakersdiensten aan te bieden voor reparatie van fietsen. In 1896 werd hij de eigenaar van de eerste fabriek in Zagreb waar in de werkplaatsen ook een "reparatiewerkplaats voor alle soorten tweewielers" aanwezig was. Gelijktijdig met het toegenomen dagelijkse gebruik van de fiets in het verkeer in Zagreb, kreeg ook de wielersport een krachtige impuls, juist in die jaren aan het eind van de 19de eeuw, door de bouw van wielerbanen in Zagreb; op het plein Rooseveltov trg, aan de Koturaška ulica (die straat dankt zijn naam daaraan, ‘koturalo’ is een oud Kroatisch woord voor fiets) en in het Maksimirpark, op de plek waar tegenwoordig het stadion staat.

En zo verspreide het gebruik van de fiets op alle mogelijke manieren zich vanuit Zagreb, allereerst door het binnenland van Kroatië, door Gorski Kotar richting Primorje en Istrië, en uiteindelijk via Lika richting Dalmatië. De eerste Raad van Kroatische fietsers werd opgericht in 1894 in Zagreb en had leden uit heel Kroatië: wielerclubs uit Karlovac, Sisak, Varaždin, Samobor, Osijek, Križevci, Koprivnica, Ludbreg en Požega. Er werd begonnen met werken aan de promotie van fietsgebruik en van de beste wegen waarover je met de fiets kon rijden. Zo werd in 1892 ook de eerste Fietskaart van Kroatië en Slavonië getekend door Ivan Mihelić. Die kaart wordt tegenwoordig bewaard in het Kroatische sportmuseum in Zagreb.

 

Als het echter om de wortels van het fietstoerisme gaat en de banden daarvan met Zagreb, dan kom je uit bij de bekendste reiziger en avonturier op de fiets, de Zagrebse handelaar en slotenmaker Ferdinand Budicki (1871. – 1951.), die in Wenen zijn eigen fiets maakte en al in 1897 in acht maanden 17.323 km aflegde op de fiets, waarbij hij bijna heel Europa en Noord-Afrika doorreisde. Ter ere van hem huisvest de hoofdstad van Kroatië tegenwoordig het Museum van Ferdinand Budicki in de hallen van de verlaten Pluto-fabriek, gewijd aan de drie passies van Ferdinand Budicki: fietsen, motors en auto's.

 

Vandaag de dag is Zagreb een echte fietsstad. Vanaf 2013 is het bij een bezoek aan Zagreb op de fiets niet langer nodig om je eigen fiets mee te nemen, omdat er een openbaar fietsverhuursysteem, NextBike Zagreb, is ingevoerd en fietsen dus snel gehuurd en geretourneerd kunnen worden bij een van de ongeveer twintig fietsstations in de stad. Overal in de stad is er infrastructuur aanwezig voor fietsers, maar de fietspaden vormen nog geen sluitend netwerk door de stad en op sommige plekken is het nodig om gebruik te maken van andere mogelijkheden zoals verkeersluwe, mooie en rustige straten, of bermen en parken.

Lidija Mišćin

De mooiste manier om de oases van Zagreb te bezoeken is met de fiets. Zo kan je op de fiets naar het Maksimirpark of de meren Jarun en Bundek, die de stad een bijzondere charme en ontspannen sfeer geven. Daarbij is de rivier de Sava (562 km door Kroatië) een belangrijke schakel, die tegelijkertijd ook de scheiding tussen het oude en nieuwe deel van de stad vormt. De rivier is uitermate geschikt voor rustige rit langs de oever, van brug naar brug, van Bundek tot Podsused en weer terug.

Joško Fabris

Hier ligt ook de berg Medvednica (1033 m), ten noorden van de stad, die fungeert als de “boslongen” van de stad. Vanaf 1981 is de berg beschermd als Natuurpark. Tochten met een gids op de e-bike zouden het voor iedereen mogelijk moeten maken om de top te bereiken, of tenminste de indrukwekkende vesting Medvedgrad, of de Veternica-grot te bezoeken. Fietsrondleidingen door de Benedenstad en dan over de rivier de Sava naar Nieuw-Zagreb vormen ook een onvergetelijke belevenis.

En als je door de stad rijdt en te maken krijgt met voetgangers en andere verkeersdeelnemers, wees dan voorzichtig en oplettend want alleen dan is een fietstocht door Zagreb zeker, mooi en bovenal leuk.