Rośliny chronione w Chorwacji

Rośliny chronione w Chorwacji

Rośliny - zielona ozdoba naszej pięknej planety - odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu życia.

Nie zapominajmy, że dzisiejszy sposób życia, zanieczyszczenie powietrza, gleby i wody, niekontrolowane wycinka drewna i zabudowa, zanieczyszczenie pestycydami i nawozami sztucznymi oraz skutki zmian klimatycznych mają negatywny wpływ na życie roślin, powodując, że wiele gatunków ginie. Dlatego w Chorwacji, w celu zachowania licznych siedlisk przyrodniczych i różnorodności taksonów roślinnych, prawnie chronionych jest prawie tysiąc roślin w kategorii ściśle chronionych gatunków.

 

Jeśli zastanawiasz się, co to oznacza, odpowiedź jest nieco złożona, ponieważ ta kategoria obejmuje naturalne gatunki roślin, które są zagrożone wyginięciem lub są roślinami o ograniczonym terenie występowania lub dzikie gatunki, które chronione są europejskimi i międzynarodowymi przepisami. Niezależnie od powodu umieszczenia ich na liście, łączy je jedno - ściśle chronionych roślin nie wolno zbierać, wycinać, wykopywać ani niszczyć!

 

W ogólnej liczbie znanych taksonów roślinnych w Chorwacji, te specyficzne dla danego obszaru, tzw. endemity, mają duży udział, szczególnie gdy weźmiemy pod uwagę adriatyckie wyspy i obszary górskie. Stawia to nasz mały kraj na samym szczycie obszarów o dużym znaczeniu endemicznym w Europie i również poza nią.

 

W Chorwacji z dumą możemy wyróżnić obszary najbardziej znanych gatunków endemicznych. Są to dwie góry: Velebit i Biokovo, gdzie rosną liczne „ekscentryczne” rośliny, jak możemy z sympatią powiedzieć o gatunkach endemicznych.

Archive National Park Northern Velebit

Wśród nich są „gwiazdy”: degenia velebitica, endemit i relikt o żółtych kwiatach, symbol Velebitu i Chorwacji, ponieważ jego wizerunek zdobi chorwacką monetę 50 lipa i dzwonczyn drobny, ziołowa piękność o niebieskawych kwiatach pokrywająca górskie wąwozy.

Archive National Park Northern Velebit

Wśród endemitów jest duża liczba tych, które pokazują historię danego terenu, a jedną z najbardziej znanych pamiątek z epoki lodowcowej jest Sibiraea laevigata, krzew liściasty z rodziny róż, który został tu znaleziony tylko na skalistej górze Velebit.

Z pewnością jedną z najbardziej znanych, ale także zagrożonych roślin chronionych jest szarotka alpejska (Leontopodium alpinum). Ten symbol wysokości i dziewiczej przyrody jest pokryty gęstym filcowatym kutnerem i ma białe kwiaty, przypominające lwią łapę - nazwa rośliny pochodzi z języka greckiego.. Znana zwłaszcza miłośnikom przyrody i gór, jest również elementem zdobiącym znaki wielu instytucji i organizacji.

Archive National Park Northern Velebit

Chociaż charakterystyczna dla wysokich gór, szarotka rośnie w Chorwacji na skałach i górskich łąkach Velebitu, Gór Dinarskich, Risnjaka, Bitoraja i Plješivicy w Lice.

Endemit zachodniej części Bałkanów Kitajbelov pakujac, to roślina o niezwykle fioletowych kwiatach na długich łodygach. Jej nazwa pochodzi od nazwiska botanika, chemika i jednego z pierwszych badaczy flory Velebitu, Pála Kitaibela.

W Chorwacji jest gatunkiem ściśle chronionym i znajdującym się na liście zagrożonych roślin Chorwacji. Rośnie w szczelinach północno-zachodnich górzystych obszarów Dynarów w Chorwacji.

Ze starożytnym greckim mitologicznym bohaterem, Achillesem związana jest łacińska nazwa całego rodzaju roślin Legenda głosi, że podczas wojny trojańskiej Achilles, symbol odwagi i siły, został ranny i krwawiąc przyszedł do Afrodyty, która z wyleczyła rany zwykłą rośliną, krwawnikiem. Właśnie według tego mitu, ten rodzaj roślin z około 180 gatunkami nosi nazwę Achillea.

Prawo chroni „brata” krwawnika pospolitego, krwawnik klaweński, który jest byliną wieloletnią, rosnącą w ogródkach skalnych, rozpoznawalną dzięki aksamitnym, ząbkowanym liściom i łodygom z szarozielonymi i białymi kwiatami.

Izolacja wysp i klifów, które często występują w Adriatyku, czyni je idealnymi miejscami dla rozwoju i wzrostu endemitów. Żeglarze dobrze znają przedstawiciela endemicznej flory wysp palagruški kupus (Brassica botteri), występujący tylko na wyspach Velika i Mala Palagruža, co sprawia, że jest niemal zagrożonym gatunkiem. Flora tych wysp obejmuje około 260 bardzo rzadkich gatunków i endemitów, takich jak palagruška zečina (Centaurea friderici)palagruška presličica (Muscari speciosum) i Visianijevo ptičje mlijeko (Ornithogalum visianicum).

 

W regionie Kvarneru znalazła swój dom piękna endemiczna roślina o fioletowo-niebieskich kwiatach w kształcie dzwonu. Jej kępy zdobią szczeliny i klify skalistych brzegów. Jest symbolem miasta Plomin, gdzie została pierwszy raz znaleziona i opisana. Nosi nazwę dzwonek istryjski (Campanula istriaca). 

Kolejnym adriatyckim endemitem , który w poszukiwaniu suchych stanowisk o podwyższonym stężeniu soli również rośnie w pęknięciach skał węglanowych i klifów jest dubrovačka zečina (Centaurea ragusina).

Chociaż jego nazwa „wskazuje” na Dubrownik, rośnie nie tylko na skałach w pobliżu miasta, ale na całym wybrzeżu wokół Cavtatu, Splitu i wysp środkowej Dalmacji. Żółtawe kwiaty tej unikatowej dekoracji skalnej pną się w górę na długiej łodydze, przypominając małe słońca otoczone przez srebrno-zielone aksamitne liście.

Bodziszek dalmacki to roślina o różowych kwiatach, która przez nadmiernie zbieranie ze względu na dekoracyjny wygląd jest obecnie gatunkiem krytycznie zagrożonym i można ją znaleźć tylko na półwyspie Pelješac.

Archive National Park Northern Velebit

Niektóre rośliny mogą żyć ponad 100 lat, co sprawia, że są bardzo cenne. Jedna z takich, zimozielona mącznica, to krzewiasta roślina rozpoznawalna po czerwonych jagodach.

Rośnie w górzystych regionach południowej Europy, a w Chorwacji można ją znaleźć na Velebicie i w Gorskim kotarze. Dzięki jej właściwościom leczniczym i jadalnym owocom była nadmiernie zbierana i przez to jest prawnie chroniona i znajduje się na liście roślin zagrożonych wyginięciem.

 

Wybierając się na spacer na łono natury, pamiętaj, że rośliny zapewniają bezpieczeństwo. Ochraniaj je również! Chronione rośliny mają swoje miejsce w przyrodzie, a nie w wazonie.