“Nu pas zie ik wat Vela Luka voor mij behelst, de zee, jij, herinnering is alles wat mij rest...” zijn de woorden van het lied dat Vela Luka beroemd heeft gemaakt. De plaats ligt aan de westelijke kust van het eiland Korčula, dat met een oppervlakte van 276 vierkante km het zesde eiland van Kroatië is. Aan het eind van de diepe, ruime baai is Vela Luka (Grote Haven) gelegen, omgeven door vele andere baaien die beschutting bieden voor wijngaarden, olijfgaarden, vijgenbomen, rogge, dennenbomen en andere mediterrane begroeiing.
Met minder dan 5000 inwoners is dit de op één na grootste plaats op de Kroatische eilanden, en met haar ligging is het één van de meest beschutte natuurlijke havens van de midden Kroatische kust, wat een veilige ankerplaats en geschikte haven betekent voor veel watersporters.
Als stad vormde Vela Luka zich pas eind 18e eeuw. Het culturele centrum, gelegen in het oude zomerverblijf Kaštel, bewaart een waardevolle archeologische verzameling uit de prehistorie van de nabijgelegen vindplaats uit het neolithicum en van Romeinse vindplaatsen.
Hier wordt ook de verzameling van moderne kunst bewaard, met werken van Kroatische en buitenlandse kunstenaars. Op de zuidelijke hellingen van de berg Pinski rat is de archeologische vindplaats Vela špilja (grote grot) ontdekt, die vertelt over de aanwezigheid van de mens in dit gebied die dateert uit de prehistorie (rond 3200 jaar v. Chr.). Vanaf het plateau buiten de grot kan men alle delen van de Vela Luka baai zien, het westelijke begin van Blatsko polje en de zee helemaal tot Vis, Sveti Andrija, Biševo en tot Sušac en Lastovo. Vanaf de omringende heuvels kan men bij mooi weer de eilandjes Palagruža zien, en aan de andere kant de zuidelijke delen van Hvar en Pelješac, en de toppen van het Biokovo gebergte op het vasteland.
In de middeleeuwen is Vela Luka het gebied geweest waar de hertogen en andere adel van Korčula hun zomerverblijven en kastelen hebben gebouwd. Vela Luka is de plek waar originele à capella zang ( “Klapa”) nog steeds leeft, de plek van interessant en rijk cultureel erfgoed. De culturele entertainment zomer van Vela Luka onder de naam Luško Lito begint traditioneel op 24 juni op de dag van St. Jan met de vernieuwde race van roeiboten vanaf fort Gradina tot het centrum. In het programma dat tot begin september duurt zijn er meer dan 40 avonden van cultuur en entertainment, onder andere het folklore-ensemble Kumpanija dat oude dansen en ridderspelen uitvoert, vissersavonden, olijfolieavonden, theater en klassieke muziekavonden.
Onmisbare bestemmingen voor bijna alle bezoekers van Vela Luka, en in het bijzonder voor toeristen in de zomermaanden, zijn de eilandjes Ošjak en Proizd. Het eerste is gelegen in het midden van de ingang in de baai van Vela Luka en is helemaal met dicht dennenbos bedekt en doorkruisd met wandelpaden die tot de rotsen en het strand leiden. Aan de westelijke kant van het eiland bevindt zich een prachtige en interessante grot, omgeven door zee en rotsen. In de loop van de tijd is Ošjak het ˝liefdeseiland˝ genoemd.
Het iets grotere eiland Proizd ligt van het centrum van de stad een half uur varen verwijderd, en betovert met de natuurpracht van zijn stranden gelegen in beschutte baaien, de diepblauwe zee en dennen- en zoutgeuren. Bijzonder mooi zijn drie stranden, bekend als ˝Bili Boci˝ aan de noordkant van het eiland, waar men uitzicht heeft op het eiland Hvar en de open zee. Drie jaar geleden is Proizd tot Strand van het jaar uitgeroepen aan de Kroatische kust.
Hotelaccommodatie in Vela Luka bieden de hotels “Adria”, “Posejdon” en “Dalmatija” en pension “Jadran”. Bij particulieren zijn er veel kamers te huur, appartementen en huizen, en er bevindt zich ook een camping “Mindel” met een capaciteit van 200 gasten, op vijf kilometer afstand van het centrum. In het moderne gezondheidscentrum ˝Kalos˝ worden diverse rehabilitatie- en preventieprogramma’s uitgevoerd, Maar er is ook een wellness programma.
Bureau voor toerisme regio Dubrovnik – Neretva
www.visitdubrovnik.hr
Bureau voor toerisme gemeente Vela Luka
www.tzvelaluka.hr