In het noorden van
schiereiland Istrië, tussen Optralj en Grožnjan, ligt op een 240 meter
hoge heuvel Završje. Het is een pittoresk stadje, dat in het verleden
omzoomd was door een dubbele stadswal. Die zijn deels nog altijd
zichtbaar. Er waren twee toegangspoorten, waarvan er vandaag de dag een
in gebruik is. Erboven staan oude reliëfs en het wapen van de familie
Contarini, drie eeuwen lang de feodale heersers in het gebied.
Geplaveide steegjes leiden omhoog naar het oude kerkje met klokkentoren
van de Heilige Maagd Maria met de Rozenkrans. De kerk heeft een ronde
abside en een portaal met spitse boog, die in 1879 voor het laatst werd
gerenoveerd. De kerk werd gebouwd in de 16e eeuw en in 1634 verbouwd.
Van de vier oorspronkelijke altaren zijn er twee overgebleven. Het had
zilveren lichtjes en kandelaars uit de achttiende eeuw en een
majestueuze altaarbeker met glanzende medaillons uit 1476. De kerk
verkocht het eind achttiende eeuw. Het kwam terecht in de Rottschild
collectie die nu deel uitmaakt van het Louvre in Parijs. Er is een
afbeelding uit 1849, waarop afgebeeld staan de Maagd Maria, Johannes de
evangelist en Christus die uit het graf komt.
Naast de kerk staat een 22 m hoge romaanse klokkentoren, die op het
hoogste puntje van de berg staat. De toren werd in het verleden gebruikt
als wachttoren en valt op omdat het geen spits heeft, maar een plat
dak, waarop verdedigingsmuren met kantelen zijn aangebracht. Van
bovenaf heb je een magnifiek uitzicht op de horizon , waardoor de vijand
onmogelijk onopgemerkt de stad kon naderen. De klokkentoren helt 40 cm
naar het noorden over en kreeg daarom de bijnaam Scheve toren. Het telt
maar liefst zeven muurkransen en helemaal bovenaan, pal onder de
wachttoren zelf staat de klokkentoren met vergrote biforen in de vorm
van een halve maan.
Voor de noordelijke poort van Završje staat de nieuwe St. Jan en
Pauluskerk, die in 1792 werd gerenoveerd. Het heeft vier lesenen en een
halfronde abside. Het is rijkelijk gedecoreerd en telt vijf altaren. Het
altaar van de Heilige Maagd Maria van de rozenkrans werd in 1792 door
de adelijke familie Besenghi geschonken. Boven de zijkant van het dak
steekt een kleine guerlande van zandsteen uit. Naar beneden bij de
stadspoort staat de uit 1556 daterende St. Rochuskerk en een kilometer
naar het noorden het St. Andreas kerkhof met kerkje.
Završje was ver voor onze jaartelling al bewoond. Dat bewijzen de
gevonden voor-Romeinse voorwerpen en de Romeinse begraafplaatsen en
opschriften. Er zijn ook sporen gevonden van wat waarschijnlijk de
eerste consulweg was door het binnenland van Istrie. Daar werd ook in
1885 een opschrift gevonden waarin verschillende historische figuren
worden genoemd. In de middeleeuwen, en zeker vanaf 1102, toen de
Istrische markies Ulrich II het schonk aan de patriarchen van Aquila,
heette het op z'n Italiaans Piemonte.
Tegenwoordig staat het gehele oude centrum van het plaatsje Završje
ingeschreven in het Kroatische register van beschermde
cultuurmonumenten.
Bureau voor Toerisme van de regio Istrie
www.istra.com
Bureau voor Toerisme Grožnjan
www.istria-groznjan.com